Şirket Ortaklık Payları Devri

Ortaklık Payı Devri Nedir?

Ortaklık payı devri, bir şirket ortağının sahip olduğu payları başka bir gerçek veya tüzel kişiye devretmesidir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, limited şirket ve anonim şirketlerde pay devrini farklı şekillerde düzenlemiştir. Pay devri, şirket ortaklığına giriş ve çıkışın en yaygın yoludur ve ticari hayatta sıklıkla karşılaşılan bir işlemdir.

Ortaklık paylarının devri, şirket türüne göre farklı prosedürlere ve şartlara tabidir. Bu nedenle, devir işleminin geçerli olabilmesi için ilgili mevzuata uygun şekilde gerçekleştirilmesi büyük önem taşımaktadır.

Limited Şirkette Pay Devri

Devir Şartları

Limited şirkette esas sermaye payının devri, TTK madde 595 ve devamında düzenlenmiştir. Pay devri için aşağıdaki şartların yerine getirilmesi gerekmektedir:

• Yazılı devir sözleşmesi yapılması
• Devir sözleşmesinin noter tarafından onaylanması
• Şirket sözleşmesinde aksi öngörülmedikçe, genel kurulun onayı
• Pay defterine kayıt

Genel Kurul Onayı

Limited şirkette pay devri kural olarak genel kurulun onayına tabidir. Genel kurul, devri onaylamayı sebep göstermeksizin reddedebilir. Ancak şirket sözleşmesinde, onay şartının kaldırıldığı veya farklı düzenlendiği belirtilebilir.

Şirket sözleşmesinde onay şartı kaldırılmışsa, devir serbestçe yapılabilir. Ancak bu durumda bile, devrin şirkete bildirilmesi ve pay defterine kayıt zorunludur.

Devrin Geçerlilik Kazanması

Limited şirkette pay devri, genel kurulun onayı veya onay şartı aranmıyorsa devir sözleşmesinin tamamlanması ile taraflar arasında geçerli olur. Ancak devrin şirkete karşı ileri sürülebilmesi için, pay defterine kayıt şarttır.

Anonim Şirkette Pay Devri

Hamiline Yazılı Pay Senetleri

Hamiline yazılı pay senetlerinin devri, zilyetliğin devri ile gerçekleşir. Yani senedin teslimi ile devir tamamlanır. Ancak 2020 yılında yapılan değişiklikle, hamiline yazılı pay senetlerinin Merkezi Kayıt Kuruluşu'na (MKK) bildirilmesi zorunlu hale getirilmiştir.

Nama Yazılı Pay Senetleri

Nama yazılı pay senetlerinin devri için senedin ciro edilmesi ve zilyetliğin devredilmesi gerekmektedir. Ayrıca devrin pay defterine kaydedilmesi şarttır. Şirket esas sözleşmesinde, nama yazılı payların devri için onay şartı (bağlam) öngörülebilir.

Senede Bağlanmamış Paylar

Anonim şirkette henüz pay senedi basılmamışsa, payların devri alacağın temliki hükümlerine göre yapılır. Bu durumda yazılı devir beyanı yeterlidir. Ancak devrin şirkete karşı ileri sürülebilmesi için pay defterine kayıt gereklidir.

Devir Sözleşmesinin İçeriği

Pay devir sözleşmesinde aşağıdaki unsurların yer alması gerekmektedir:

• Tarafların kimlik bilgileri
• Devredilen payların miktarı ve itibari değeri
• Devir bedeli ve ödeme koşulları
• Devir tarihi
• Tarafların beyan ve taahhütleri
• Sözleşme şartları ve cezai şartlar

Pay Devrinde Vergisel Yükümlülükler

Gelir Vergisi

Gerçek kişilerin pay devri işlemlerinden elde ettikleri kazançlar, "değer artış kazancı" olarak gelir vergisine tabidir. Ancak 2 yıldan fazla elde tutulan payların satışından elde edilen kazançlar vergiden muaftır.

Kurumlar Vergisi

Tüzel kişilerin pay satışından elde ettikleri kazançlar kurumlar vergisine tabidir. Ancak iştirak hisseleri için belirli şartlarla istisna uygulanabilir.

Damga Vergisi

Pay devir sözleşmeleri damga vergisine tabidir. Damga vergisi, sözleşmede yer alan bedel üzerinden hesaplanır.

Bağlam Hükümleri (Devir Kısıtlamaları)

Limited Şirkette Bağlam

Limited şirkette pay devri kural olarak genel kurul onayına bağlıdır. Ancak şirket sözleşmesi ile bu onay şartı kaldırılabilir veya farklı düzenlenebilir. Ayrıca şirket sözleşmesinde önceden belirlenmiş önemli sebepler sayılabilir ve bu sebeplerden birinin varlığında devir reddedilebilir.

Anonim Şirkette Bağlam

Anonim şirkette nama yazılı paylar için esas sözleşmede devir kısıtlamaları öngörülebilir. Bu kısıtlamalar şunlar olabilir:

• Ön alım hakkı: Mevcut ortaklara öncelik tanınması
• Onay şartı: Yönetim kurulunun onayı aranması
• Ret hakkı: Haklı sebeplerle devrin reddedilmesi

Ortaklıktan Çıkma ve Çıkarılma

Limited Şirkette Çıkma

Limited şirket ortağı, şirket sözleşmesinde öngörülmüşse veya haklı sebeplerin varlığı halinde ortaklıktan çıkabilir. Çıkma talebi, mahkemeye yapılır ve mahkeme ortağın çıkmasına karar verir.

Çıkarılma

Şirket sözleşmesinde belirlenen sebeplerden birinin gerçekleşmesi halinde, ortak şirketten çıkarılabilir. Çıkarılma için genel kurul kararı gereklidir. Ortağın haklı sebep olmaksızın çıkarılması, tazminat sorumluluğuna yol açar.

Pay Devir Sözleşmelerinde Dikkat Edilecekler

• Due Diligence: Devir öncesi şirketin mali ve hukuki durumunun incelenmesi
• Beyan ve Taahhütler: Devredenin şirketin durumu hakkında beyanları
• Rekabet yasağı: Devredenin rekabet etmeme taahhüdü
• Tazminat hükümleri: Beyanların gerçeğe aykırı çıkması halinde tazminat
• Çözümlenemezlik hükümleri: Uyuşmazlık halinde çözüm yolları

Yargıtay Kararları

Sonuç ve Öneriler

Şirket ortaklık paylarının devri, hem devreden hem de devralan açısından önemli sonuçlar doğuran bir hukuki işlemdir. Limited şirket ve anonim şirket arasındaki farklılıklar göz önünde bulundurulmalı, ilgili şekil şartlarına uyulmalı ve gerekli onaylar alınmalıdır.

Pay devri işlemlerinde profesyonel hukuki destek almak, tarafların haklarını korumak ve olası uyuşmazlıkları önlemek açısından büyük önem taşımaktadır. Özellikle şirket değerlemesi, due diligence çalışmaları ve sözleşme hazırlığı aşamalarında uzman görüşü alınması tavsiye edilmektedir.